پیام شمارة 260

یاران همراه!

۱- بررسی اختلاف نگرش میان دو نحلة فکری موجود داخلی بر سر پروندة هسته‏ای ایران نه از آن‏جهت که یکی مسلمان‏تر یا ایرانی‏تر از دیگری است، بلکه از آن‏جهت که عاقبت هر نگرش به کجا می‏رسد و چه فایده یا هزینه‏ای را بر منافع ملی ایران وارد می‏کند، از اهمیت برخوردار می‏شود. هرچند این یادداشت کوتاه قصد مقایسة این دو نحلة فکری را ندارد، اما شاید رگه‏هایی از جانبداری از نحلة فکری اصلاح طلب واقع‏گرا را تداعی کند و عاقبت سوء آن‏چه را که در آینده ممکن است مترتب منافع ملی کشور شود، به‏سوی نحلة فکری تندرو نشانه می‏گیرد که مشتاقانه و بی‏صبرانه به طرف‏های مذاکره‏کننده با ایران پیام می‏فرستد که "ماشه را بچکانید". تهدید دوباره وزرای خارجه اتحادیه اروپا در آخرین نشست خود در لوکزامبورک که پروندة هسته‏ای ایران را به شورای امنیت ارجاع خواهند داد و تحریم‏هایی را علیه ایران اعمال خواهند کرد، نباید به شوخی گرفت یا بی‏تفاوت از کنارش عبور کرد، چراکه دربرگیرندة هزینه‏ای است که توان کشور درحال حاضر آن‏را برنمی‏تابد. از طرفی دیگر، خوشبینی و امیدواری خاویر سولانا مسئول سیاست خارجی اتحادیة اروپا را که هنوز امیدوار است ایران را متقاعد به تعلیق غنی‏سازی کند تا یک‏بار دیگر مذاکرات هسته‏ای ازسرگرفته شود، نباید بدون انعطاف از سرگذراند که اتخاذ تدابیر واقع‏بینانه می‏تواند بیان‏گر کیاست و درایت خطوط سیاست خارجی ایران باشد. نحلة فکری واقع‏گرا معتقد است که مدیریت پروندة هسته‏ای توسط دولت جدید در یک‏سال گذشته، مطابق با منافع ملی نبوده است، درحالی‏که مخالفین این تفکر به ستایش و تشویق ادامة روند موجود پرداخته و درحالی‏که معتقدند کشورهای تحریم‏کننده، از تحریم ایران زیان بیشتری متحمل خواهند شد، به مقایسة ضمنی یا صریح ایران با کرة شمالی مبادرت ورزیده و دستآوردهای این کشور را مدنظر و مطالعه قرار می‏دهند. مقایسه‏ای که از هرلحاظ کاملاً نگران‏کننده است و آیندة تیره‏ای را به تصویر می‏کشاند. شاید این دسته از افراد وضعیت کرة شمالی را نمی‏دانند و از مصائبی که بر مردم این کشور وارد می‏شود، آگاه نیستند.

۲- براساس آمارهای منتشرة برنامة جهانی غذا (WFP)، درحال حاضر کرة شمالی به‏سختی می‏تواند غذای مورد نیاز مردم خود را تأمین کند که باعث بروز سوءتغذیة شدید، قحطی و گرسنگی منجر به فوت و جراحات فراوانی در اکثر مردم این کشور شده است. آمار و مشاهدات جهانی خاطرنشان می‏کنند که کمبود شدید سوخت برای آن دسته از محدود صنایعی که حتی در مقیاسی بسیار پایین به‏فعالیت مشغول هستند، از معضلات اقتصادی این کشور است. درحالی‏که کرة شمالی درمقایسه با کرة جنوبی از منابع طبیعی فراوان‏تری برخوردار است، اما توان اقتصادی آن از سطح نازلی برخوردار بوده و با مشکلات عدیده‏ای در تمامی بخش‏های اقتصادی ازجمله کشاورزی، صنعت، تجارت خارجی و.... از دهة ۱۹۹۰ تا کنون، دست و پنجه نرم می‏کند. درحالی‏که اکثر مردم این کشور در شهرها زندگی و در کارخانه‏ها کار می‏کنند، اما بخش کشاورزی بیش از ۳۰ درصد از تولیدناخالص داخلی را به خود اختصاص داده است، هرچند کارایی در این بخش هم در سطح بسیار نازلی قرار دارد. عمده محصولات تولیدی این بخش شامل: برنج، ذرت، دانه‏های سویا، حبوبات، تخم‏مرغ و دامداری است، بااین وجود، اگر کمک‏های WFP نباشد، گرسنگی تمامی مردم این کشور را ازپا درمی‏آورد. برای مثال، در سال ۲۰۰۴، بیش از ۴۸۴ هزار تن کمک‏های غذایی به این کشور ارسال شد. متأسفانه درحالی‏که آمار قابل اطمینانی از وضعیت اقتصادی- اجتماعی کرة شمالی در دست نیست، آن‏دسته از آماری هم که از طرف این کشور گزارش می‏شود، اصلاً قابل اطمینان نیستند. فی‏المثل هیچ آماری در خصوص نرخ بیکاری و بودجه در دست نیست. تولیدات صنعتی که حدود ۸/۳۳ درصد از تولیدناخالص داخلی را دربرمی‏گیرد، شامل، محصولات نظامی، ماشین‏های ساختمانی، نیروی الکتریسته، محصولات شیمیایی، نساجی و صنایع غذایی است که با کارایی بسیار پایین توسط دولت اداره و کنترل می‏شود. کره شمالی با بیش از  ۱۲ میلیارد دلار بدهی خارجی، فقط سالانه یک میلیارد دلار صادرات، اما ۲ میلیارد دلار واردات از کشورهای چین، تایلند، ژاپن، آلمان، کرة جنوبی، ویتنام و کوبا دارد. کسری خارجی درحال افزایش، نیاز این کشور را به کمک‏های خارجی کشورهایی چون، ژاپن، کرة جنوبی و اتحادیة اروپا بیشتر کرده است. به‏طورکلی می‏توان گفت که تمامی مشاهدات آماری نمایان‏گر پائین‏بودن بسیار پایین کارایی در اقتصاد کرة شمالی است و وضعیت نابسامان این کشور ناشی از ایدئولوژی کنترلی، انجام فعالیت‏هائی که به قطع ارتباط با جهان خارج منجر شده و درنهایت، اصرار بر تولید سلاح‏های هسته‏ای ارزیابی شده است. تمامی کارشناسان اقتصادی اذعان دارند که تحریم اقتصادی این کشور که به‏دنبال آزمایش هسته‏ای صورت گرفت، وضعیت اجتماعی- اقتصادی مردم را به‏مراتب وخیم‏تر خواهد کرد. با این وجود "کیم جونگ ایل" رهبر منزوی کرة شمالی هنوز بر عقاید خویش پافشاری می‏کند و با شعارهای عوام‏پسند و تندرو، درهای رشد و توسعه را بر کشور خود بسته است.

۳- شاخص‏های توسعة انسانی و اقتصادی که در ایران طی سالیان گذشته درحال بهبود نسبی بودند، از یکسال گذشته با افت شدیدی روبه‏رو شده‏اند که مشاهدات آماری بیان‏گر چنین ادعائی است. برای مثال به گزارش سازمان تجارت و توسعه ملل متحد (آنکتاد)، از مجموع سرمایه گذاری خارجی انجام شده در سطح جهان، سهم ایران که در سال ۲۰۰۳، حدود ۴۸۲ میلیون دلار بود، به ۳۰ میلیون دلار در سال ۲۰۰۵ سقوط کرده است؛ یعنی در سال گذشته که دولت جدید مدیریت اقتصادی را عهده‏دار شد، سهم ایران به کمتر از یک ده هزارم از مجموع کل سرمایه‏گذاری خارجی در جهان رسید. گزارش مزبور خاطرنشان می‏کند که ایران در گروه چهارده کشور آسیای غربی‏ای قرار گرفته که در سال ۲۰۰۵ حدود ۳۴ میلیارد و پانصد میلیون دلار سرمایه خارجی جذب کرده، اما در ردیف ماقبل آخر، یعنی قبل از یمن قرار گرفته است. درحالی‏‏که کشورهای همسایة ایران در این گروه، ازجمله امارات متحده عربی با ۱۲ میلیارد دلار و ترکیه با ۹ میلیارد و ۶۰۰ میلیون دلار سرمایه مستقیم خارجی، گوی سبقت را ربودند. هرچند وضعیت اقتصادی- اجتماعی ایران با کرة شمالی اصلاً قابل مقایسه نیست، اما روند نزول شاخص‏ها در دو کشور، یک سو را نشانه گرفته‏اند. آیا ایران می‏خواهد از همان مسیر باطل‏شده‏ای که کرة شمالی از دهة ۱۹۹۰ تا کنون اختیار کرده و از آن گذر کرده است، عبور کند و درنهایت از همان دستآوردها بهره‏مند شود؟ آیا به‏راستی تحمیل چنین هزینه‏هایی را درنهایت چه کسانی پاسخگو خواهند بود؟

همیشه سبز و آفتابی باشید.