پیام شمارة ۲۴۹

 یاران همراه!

 سفر اخیر آقای دکتر محمود احمدی‏نژاد ریاست جمهوری اسلامی ایران به آمریکا برای دومین‏بار پیاپی در دومین سال ریاست جمهوری، جهت شرکت و ایراد سخنرانی در شصت و يكمين اجلاس مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک، از جنبه‏های مختلف، قابل توجه، تحلیل و ارزیابی است که در ذیل به برخی از آن‏ها به‏طور اجمال اشاره می‏شود:

۱- سفر ریاست جمهوری پس از مدتی کوتاه از پایان سفر رئیس جمهور سابق حجت‏الاسلام محمد خاتمی به آمریکا صورت گرفت که مورد انتقاد برخی از جناح‏های سیاسی و روزنامه‏های تندروی کشور واقع شد و برخی از افراد منتسب به جناح موسوم به اصول‏گرایان، تندترین و سخیف‏ترین حملات را به سخنان و ملاقات‏های آقای خاتمی عرضه داشتند که تحلیل و بررسی حملات مزبور از حوصلة این مقال خارج است. شایان ذکر است که حتی وی درخواست کلینتون برای ملاقات را رد کرده و با هیچ‏یک از مقامات سیاسی ایالات متحده دیدار نداشت، اما با این‏همه مورد سخت‏ترین حملات قرار گرفت. آقای خاتمی در سخنان خود، برای چندمین‏بار به مقولة گفتمان میان تمدن‏ها و مذاهب اشاره داشت که اتفاقاً پاپ بندیکت شانزدهم در سخنرانی خود در دانشگاه آلمان ادعا داشته است که منظور وی از سخنان وهن‏انگیزش، گفتگوی میان مذاهب بوده است، ولی نتوانسته آن‏را به‏روشنی بیان کند. با مقایسه‏ای اجمالی میان سخنان آقای دکتر احمدی‏نژاد و آقای خاتمی به‏روشنی درمی‏یابیم که پیام و منشور سخنان هردو در ایالت متحدة آمریکا، یکی بوده که پرواضح است با واژه‏های متفاوت بیان گردید، اما برخورد جناح‏ها و افراد به سخنان این‏دو چهرة سیاسی کاملاً متفاوت بود که نمایانگر یک‏سویه نگری و فهم ناقص منتقدین یادشده از مقولات سیاسی و دیپلماتیک است. خارج از چنین مسائلی، خوشبختانه آقای احمدی‏نژاد در سخنان اخیر خود در نیویورک، بیشتر از همیشه به موضوع گفتگو و نیاز به فهم مشترک میان ایران و آمریکا و کشورهای اروپائی اشاره داشت، تا جائی‏که تمایل وی به مذاکره و گفتگو میان ایران و آمریکا از دید بسیاری از صاحب‏نظران سیاسی دور نماند، موضوعی که اگر از سوی آقای خاتمی، حتی به‏طور غیرمستقیم بیان شود، نمایانگر سرسپردگی وی به آمریکا تلقی می‏شود. درهرصورت، خوشبختانه نخستین چرخش نگرش ریاست جمهور، اعتنا به مذاکره به‏جای رویاروئی بوده است که برخلاف پاپ، آن‏را به‏روشنی و صراحت بیان کرده است که البته باید مورد تشویق و اعتناء قرار گیرد.

۲- سخنان رئیس جمهور در سازمان ملل، در دیدار با اعضای شورای روابط خارجی آمریکا که اعتراض و عصبانیت شدید مقام‏های اسرائیلی را دربر داشت و همچنین در کنفرانس خبری؛ بیانگر نظرات چهره‏ای سیاسی و مبتنی بر ملاحظات دیپلماسی بود و خوشبختانه برخلاف دورة پیشین، استفادة ابزاری کمتری از مذهب به‏عمل آمد که این چرخش در نحوة ارائة مطالب ریاست جمهوری، نقطة قوت و مثبتی در رفتار و گفتار سیاسی مشارالیه محسوب می‏شود که امیداست ملاحظات مزبور در آیندة سخنان مشارالیه بیش از پیش مشاهده شود. البته رئیس جمهور بر عدالت، اخلاق، معنویت و حاکمیت انسان‏های صالح تأکید نمود و این‏که انسان‏ها تمامی مخلوق خداوند هستند و کسی را بر کسی برتری نیست و به‏همین ترتیب دولت‏ها نمی‏توانند برای خود امتیازات ویژه‏ای قائل شوند و حقوق سایر ملت‏ها را نادیده بگیرند و با نفوذ در سازمان‏های بین‏المللی، خود را معادل جامعة جهانی قلمداد کنند. این سخنان بازتاب سخنان بسیاری از اندیشمندان (نه سیاست‏مداران) داخلی و خارجی است که به‏طور مکرر در رسانه‏ها بازتاب دارد و حتی مخالفین جمهوری اسلامی نیز از بیان آن، ابائی ندارند که خوشبختانه ریاست جمهوری، آن‏را با بیانی نرم‏تر نسبت به گذشته بیان داشتند که انتظار می‏رود با شناخت بهتری که ایشان از روانشناسی جامعة جهانی پیدا خواهند کرد، همین جملات را در آینده به‏گونه‏ای مطرح کنند که قابلیت فهم بیشتری برای ملت‏هائی داشته باشند که از فرهنگ و خلقیات جامعة ایرانی برخوردار نیستند، شبیه جملاتی که بارها از زبان آقای خاتمی شنیده می‏شود که متأسفانه مورد حملة جناح‏های سیاسی مخالف با ایشان قرار می‏گیرد. مشارالیه باید توجه داشته باشند که تعجیل در ظهور حضرت بقیة‏الله و مواردی از این قبیل درحالی‏که آرزوی نهائی و صیقل‏دهندة روح و روان بسیاری از شیفتگان آن حضرت است، اما تکرار بیان چنین تعابیری در نهادهای بین‏المللی که فهم یکسان و مشترکی از سخنان و منظور ما ندارند، ممکن است تأثیر معکوسی به‏همراه داشته باشد و شاید حتی مرضی رضای خداوند متعال و حضرت بقیة‏الله واقع نشود.

۳- سخنان اخیر جورج بوش در سازمان ملل و موضع‏گیری سایر رهبران اروپائی که انعطاف بیشتری در مقابل جمهوری اسلامی ایران را خاطرنشان می‏سازد، می‏تواند موقعیت مناسبی برای سیاست خارجی جمهوری اسلامی فراهم سازد تا تعامل بیشتری بر مبنای مصلحت، حکمت و مصلحت با دنیای غرب فراهم کند. تصویب قطعنامة اخیر كنفرانس عمومي آژانس بين‏المللي انرژي اتمي با ۸۹ رأی مثبت، که خواستار عاري‏سازي خاورميانه از سلاح هسته‏اي شده و به‏طور مستقیم اسرائیل را نشانه گرفته است، در همین رابطه ارزیابی می‏شود. البته چرخش موقت مواضع آمریکا و هم‏پیمانانش در مقابل جمهوری اسلامی را نباید ناشی از ضعف و شکست سیاست خارجی آن‏ها به‏حساب آورد که در این‏صورت چشم‏بستن بر واقعیات دنیای کنونی است که ملت‏ها در شرایط مختلف زمانی با شیوه‏های مختلف دیپلماسی، هرکدام به‏دنبال تأمین منافع ملی و حداکثرسازی آن هستند. خوشبختانه واقع‏بینی و واقع‏گرائی قابل توجهی که در سخنان اخیر آقای رئیس جمهور مشاهد شد، می‏تواند نشأت گرفته از تأثیرات متقابل و وضعیت جهان کنونی باشد. آن‏چه دکتر احمدی‏نژاد در مورد ملت آمریکا بیان کرد، البته رهبران سابق جمهوری اسلامی نیز بارها مطرح کرده بودند، اما چنین نظراتی از سوی وی، نمایانگر چرخش نظرات مشارالیه به‏سوی تعامل با دنیا از منظر واقع‏بینی بیشتر جهان و روابط میان کشورها ارزیابی شده است که ارائة نظرات مبتنی بر چنین نگرشی می‏تواند یک‏بار دیگر سنگینی کفة دیپلماسی را به‏نفع ایران تغییر دهد. بدیهی است ارائة نظراتی که با واقعیات جهان کنونی مغایرت داشته باشند، می‏تواند منافع ملی را یک‏بار دیگر خدشه‏دار کند.

۴- موضع اصولی ایران در مقابل اسرائیل حدود سه دهه است که کاملاً برای جهانیان شناخته شده و البته کمتر کسی توقع دارد تا زمانی‏که نظام جمهوری اسلامی پابرجاست، در اصل مواضع ایران تغییری ایجاد شود. متأسفانه ارائة برخی دیدگاه‏های خارج از عرف دیپلماتیک و شتابزده در سال گذشته، حتی اصول سیاست خارجی ایران را در مقابل رژیم اشغالگر قدس با چالش روبه‏رو کرد که خوشبختانه با چرخشی معقول در نظرات اخیر رئیس جمهور که بیانگر دیدگاه‏های رهبر جمهوری اسلامی و تمامیت نظام است، در تصحیح مواضع گذشته مشارالیه تلاش قابل تحسینی به‏عمل آمد. بدین‏صورت که ارائة مواضع مبتنی بر عرف دیپلماتیک در مقابل اسرائیل و همزمان، ملاقات وی با رهبران یهودی آمریکا، می‏تواند ارتباط بهتری با افکار عمومی جهان پیدا کند و چهرة مطلوبی از سیاست خارجی کشور طراحی نماید که امید است چنین رفتاری در آینده، دوباره دستخوش احساسات و نظرات زودگذر نشود.

۵- درمجموع مشاهده می‏شود که دکتر احمدی‏نژاد در سخنان اخیر خود، از ارائة دیدگاه‏های خارج از عرف دیپلماتیک به‏طور نسبی ممانعت کرده و پختگی بیشتری در سخنان مشارالیه ازجمله اظهارنظر درخصوص پروندة هسته‏ای ایران، مشاهده می‏شود که نوید شرایط بهتری برای سیاست خارجی ایران می‏دهد. چرخش نگرش و تصحیح نسبی نقطه نظرات رئیس جمهور پیرامون مقولات بین‏المللی و استفاده از واژه‏ها و عباراتی که حساسیت برخی کشورها را کمتر برمی‏انگیزد، ضمن آن‏که مواضع اصولی جمهوری اسلامی ایران را بیان می‏کند و به‏دنبال دست‏یابی به منافع ملی ایران است، از ویژگی‏های بیانات اخیر دکتر احمدی‏نژاد ارزیابی می‏شود. چنان‏چه مشارالیه در آینده از چنین منشی بهرة بیشتری ببرد و شئونات ملت بزرگ ایران را با رفتار و گفتار خویش، در صحنه‏های بین‏المللی ارتقاء دهد، دست‏آوردهایی که اخیراً در صحنه‏های مختلف نصیب ایران شده است، می‏تواند اثرات مثبت خود را در آیندة ایران همیشه سرافراز، برجای گذارد. استفاده از مشاورین مجرب، تحصیلکرده و مطلع از اوضاع جهانی در حوزه‏های اقتصادی و سیاسی، به‏طور قطع می‏تواند کمک شایانی به ریاست جمهوری در تحقق اهداف عالیه نظام جمهوری اسلامی کرده و از تحمیل هزینه‏های فراوان به‏واسطة اتخاذ سیاست‏های اشتباه در ابعاد داخلی و خارجی جلوگیری کند که به‏نظر می‏رسد مشارالیه درحال حاضر از خدمات چنین اشخاصی بی‏بهره است.

همیشه سبز و آفتابی باشید.