پیام شماره ۲۴۳

 یاران همراه!

 یکی دیگر از الزامات نظام مردم‏سالارانه، "تعامل و ارتباطی" شفاف، قابل اعتماد و آرامش‏بخش میان دولت و ملت است که بنای جامعة مدنی را استوار می‏کند. برخی از جامعه‏شناسان و اقتصاددانان اعتقاد دارند که اساس تعامل دولت با مردم در حوزه‏های مختلف اجتماعی، حقوقی، قضایی و فرهنگی در چگونگی شکل‏دهی شرايط اقتصادی جامعه نهفته است و مجموعة چنين شرايطی که "جامعة مدنی" را شکل می‏دهد، توسط "اقتصاد سياسی" قابل بررسی است. با تشکیل جامعة مدنی، دولت ملزم به تأمین شرایط مطلوبی است که در آن ملت بتواند آزادانه، حقوق اجتماعی و مدنی خود را استیفاء کند. به‏عبارت دیگر، دولت وظیفة دارد رفاه، آزادی بیان، حقوق و امنیت اجتماعی شهروندان را تأمین و پاسخگو باشد در مقابل کاستی‏های احتمالی در پیشگاه مردم، چراکه اعتقاد براین‏است، نظام مردم‏سالارانه محق و مختار می‏شناسد مردم را در تمشيت امور خود و نظارت بر حكومت، چون حاكميت برخاسته از ارادة عمومی ملت است. بنابراین، عملکرد دولت بر ارادة مردم استوار بوده و حاکمیت در برابر جامعه مسئول است که از این دیدگاه، تعامل و ارتباط میان حاکمیت و مردم مشخص می‏شود. در عصر کنونی و دنیای مدرن، حاکمیت نه‏تنها مسئول است در برابر "سلامت اقتصادی" جامعه که آن مؤلفه‏هایی چون اشتغال، دستمزد، مسکن مناسب و ویژگی‏های اجتماعی مانند حمایت از خانواده، کودکان، فقرا و کهنسالان را دربر دارد، بلکه مسئول و پاسخگوست در مقابل امنیت عمومی، شرایط محیط زیست طبیعی مثل اکوسیستم‏های محلی، کیفیت آب و هوا، بازیافت، زمین‏های زراعی، فضاهای عمومی، تالاب‏ها، همچنین حمل و نقل و زیرساخت‏های آن چون انواع وسایل رفت‏وآمد عمومی در محل و تحرک ساکنان؛ بهداشت؛ برقراری شرایطی که مردم بتوانند به‏راحتی در جامعه مشارکت سیاسی و اجتماعی داشته باشند، توجه به هنجارهای اخلاقی و مدنی جامعه، برقراری نظام آموزش و پرورش مطلوب، ایجاد اقتصادی سالم در دو بعد داخلی و روابط خارجی، توجه به تفریحات و اوقات فراغت مردم، ایجاد محیط اجتماعی سالم و اعتناء به دغدغه‏های جامعه برای برخورداری از فرصت‏های برابر اجتماعی و خدمات انسانی جهت تشکیل نهاد خانواده و.... دراین رابطه چنان‏چه شاخص یکی از متغیرهای یادشده، در سطح مطلوب و تعیین‏شده قرار نگیرد، حاکمیت در مقابل ملت پاسخگوست و مردم در نظام‏های مردم‏سالار، حق استیضاح مسئولان را دارند. اما شواهد تاریخی در ایران نشان می‏دهند که ارتباط حاکمیت با مردم طی سال‏های گذشته، بر پایة اندیشة مردم‏سالارانه تبیین نشده و نشأت گرفته از تفکر کنترلی بوده است که دولت‏ها همیشه خود را برتر از مردم می‏دانستند و ملت را رعیت و زیردست به‏حساب می‏آوردند، حتی آن‏دسته از دولت‏هائی که در شعار، مردم را "ولی‏نعمت" خود معرفی می‏کردند، درعمل و واقعیت، روزبه‏روز از مردم و خواسته‏های آن‏ها فاصله می‏گرفتند و هرگونه اعتراض یا حرکت مردمی را به‏شدیدترین نحو، سرکوب می‏کردند. مصادیق فراونند که جمع‏آوری آن‏ها، کتابی قطور می‏شود. برای مثال، در جریان مخالفت مردم و روحانیون به‏رهبری آیت‏الله میرزای شیرازی با اعطای امتیاز تنباکو به کمپانی انگلیسی رژی (۱۳۰۷ق)، امین‏السلطان صدراعظم ناصرالدین شاه به "آقا نجفی" از علمای اصفهان که مسبب حرکت مردمی در اصفهان بود، نامه می‏نویسد که: "عریضة شما توسط امام جمعه به‏دست ما رسید. شما سزاوارید احضار شوید و به‏کیفر گستاخی خود برسید. یعنی مثلاً پاهایتان به‏فلک بسته شود و حق این‏است که شما را گردن بزنند تا دیگر احدی قادر نباشد در امور دولتی بگوید چرا برای چه؟ ولی این دفعه به‏لحاظ احترامی که برای امام جمعه قائلیم، اغماض کردیم به‏‏این شرط که دست از چنین گستاخی‏ها و مخالفت با اوامر دولت بردارید. اعلیحضرت پادشاه صاحب اختیار اهالی ایران و اموال آنان است و بهتر از هر کسی می‏داند مصلحت رعایا در چیست. شما ابداً حق چنین مخالفت‏هائی را ندارید. بدون گستاخی به شغل خودتان بپردازید و ابداً به‏این کارها، کاری نداشته باشید." برخورد سرکوبگرانة دولت وقتی با علما و فرهیختگان جامعه چنین باشد، معلوم است که با مردم عادی چگونه خواهد بود! به‏دلیل عدم وجود ارتباطی مردم‏سالارانه میان حاکمیت و مردم، رهبران سیاسی به‏طور معمول، بیگانه بودند نسبت به ناهنجاری‏های جامعه و خواسته‏های مردم و زمانی بر واقعیت‏ها آگاه می‏شدند که دیگر کار از کار گذشته و شورش تمامی جامعه را فراگرفته بود و سران اگر به‏دست مردم کشته و مجازات نمی‏شدند، با خفت مجبور به ترک وطن و تبعیدی خودساخته در کشورهای بیگانه می‏شدند و در غربت درمی‏گذشتند. خوشبختانه، امروزه با توسعة وسایل ارتباط جمعی، سران حکومتی با تأسی از اندیشمندان و روشنفکران که از ابزارهای نوین برای تعامل و ارتباط با مردم و مخاطبان خود بهره می‏جویند، می‏توانند با مردم ارتباطی مستقیم ایجاد کنند و از نظرات جامعه درخصوص موضوعات مختلف آگاه شوند و عکس‏العمل مناسب نشان دهند، اگر واقعاً منظور، ایجاد گوشی برای شنیدن باشد و زشت روشنفکرانه نباشد و آن‏چه مردم بیان می‏کنند، در زمرة دغدغه‏های اصلی حاکمیت به‏حساب آید. دراین رابطه، جناب آقای دکتر احمدی‏نژاد با ایجاد وبلاگی تحت عنوان: "یادداشتهای شخصی محمود احمدی نژاد" کلید ارتباط مستقیم با مردم را زده است. نخست به ایشان تبریک می‏گویم و امیدوارم ثمرات مثبت چنین اقدام ارزشمندی نصیب ملت ایران گردد. دوم، این موضوع را خاطرنشان کنم که وبلاگ مشارالیه به‏طور معمول و طبیعی، در حد "یادداشت‏های شخصی" و مباحث کلامی و فلسفی و بررسی موضوعات مجرد، باقی نخواهد ‏ماند که انتظار ایجاد می‏کند برای مردم و اهالی جامعه، تا وی به‏عنوان بالاترین مقام اجرائی در کشور، از این‏طریق پاسخگوی مستقیم دغدغه‏های آن‏ها شود. همچنین امیدوارم این وبلاگ، مثل وبلاگ آقای سید محمد خاتمی، رئیس جمهور سابق، موقت و کم‏کار نباشد و همان‏طور که آقای رئیس جمهور قول داده‏اند، "حتی‏‏المقدور با توجه به ۱۵ دقيقه وقتی كه در هفته، برای اين مجرای جديد ارتباطی اختصاص خواهم داد، اين پايگاه را هر هفته يك يا دوبار، به‏روز كنم."

 همیشه سبز و آفتابی باشید.